Alphacam nedir? Mobilya ve ahşap CNC için CAD/CAM rehberi

Alphacam, Hexagon'un geliştirdiği bir CAD/CAM yazılımıdır: çizimi (CAD) ve CNC tezgâhın okuyacağı takım yolunu (CAM) aynı programda üretir. Ahşap, MDF, plastik, kompozit ve taş işleyen atölyelerde yaygındır; Türkiye'de mobilya ve mutfak üreticilerinin CNC router'larında en sık karşılaşılan programlardan biridir. Bu yazı, programı ilk kez duyan ya da tezgâhın başına yeni geçen biri için Alphacam'in neresi ne işe yarar sorusunu yanıtlar.

Alphacam modülleri: Router, Mill, Lathe, Profiling, Stone

Alphacam tek program değil, işleme türüne göre ayrılan modüller ailesidir. Mobilya üreticisinin kullandığı Router modülüdür: levha işleme, kapak frezeleme, delik ve kanal, nesting (levhaya yerleşim) bu modülün işidir. Diğerleri farklı sektörlere bakar:

• Router: ahşap/MDF/plastik levha işleme — mobilya, mutfak, kapı, reklam.
• Mill: metal frezeleme; kalıp ve makine parçaları.
• Lathe: torna.
• Profiling: lazer, plazma, su jeti, oksijen kesim.
• Stone: mermer ve granit — mutfak tezgâhı, kesme ve şekillendirme.
• Wire: tel erozyon.

Her modül ayrıca seviye ile satılır (Essential, Standard, Advanced, Ultimate gibi adlar sürüme göre değişir): daha üst seviyede 3D işleme, gelişmiş nesting ve otomasyon açılır. Bu rehberdeki her şey Router modülünü esas alır; GMacros eklentileri de yalnız Router'da geliştirilip test edilir.

CAD ile CAM aynı ekranda: çizimden takım yoluna

Klasik akışta parça bir CAD programında çizilir, sonra CAM programına aktarılır ve orada takım yolları tanımlanır. Alphacam ikisini birleştirir: geometriyi doğrudan içinde çizersiniz ya da DXF/DWG olarak alırsınız, aynı ekranda freze, delik, kanal, cep işlemlerini geometriye atarsınız ve post-processor tezgâhınızın diline (G-kodu) çevirir. Bir mutfak kapağı için tipik sıra şudur:

1. Dış kontur, iç desen, kulp ve menteşe delikleri geometri olarak çizilir.
2. Her geometriye işlem atanır: dış kontur kesim, desen çizgileri V-freze, delikler matkap.
3. Takım, devir, ilerleme ve derinlik girilir; simülasyonda kontrol edilir.
4. Post-processor tezgâha uygun NC dosyasını yazar; dosya kontrol ünitesine gider.

Günde yüz kapak çizen bir atölyede 1. ve 2. adım zamanın büyük kısmını yer. Alphacam'in bu iki adımı otomatikleştiren iki mekanizması vardır: Auto Style ve eklentiler/makrolar.

Auto Style: katman adına göre otomatik işlem

Auto Style, geometriye işlemi katman (layer) adına göre otomatik atayan otomasyon aracıdır. Bir kez tanımlarsınız: KESIM katmanındaki kapalı konturlar dıştan kesilsin, DELIK katmanındaki daireler matkapla delinsin, KANAL katmanındakiler 8 mm derinlikte kanal açılsın. Bundan sonra doğru katmana düşen her çizim, tek komutla işlenmiş hale gelir. Katman adları tamamen size aittir; önemli olan çizimi üreten kim olursa olsun (operatör, DXF gönderen tasarımcı, bir makro) aynı katman adlarını kullanmasıdır. Kurulum adımları: Alphacam Auto Style kurulumu: katman adına göre otomatik işleme

Nesting: parçaları levhaya yerleştirme

Nesting, çok sayıda parçayı mümkün olan en az levhaya, fire en az olacak biçimde dizmektir. Alphacam Router'da parça listesi (adet, damar yönü, öncelik) verilir; program levha ölçüsüne göre yerleşimi yapar ve her levha için ayrı NC dosyası üretir. Levhaların üstüne etiket (parça adı, sipariş no) çıktısı almak nesting'in doğal parçasıdır — parça tezgâhtan indiğinde hangi dolaba ait olduğu bilinmelidir. Dolap makrolarındaki Parça Etiketleme aracı bu etiketi çizime yazar. Ayarlar ve fire taktikleri: Alphacam nesting rehberi: levhaya yerleşim, fire, damar yönü ve etiket

Dosya türleri: .ard, .arb ve diğerleri

Alphacam'in kurulum dizininde iki klasör önemlidir: LICOMDIR (program yapılandırması, post-processor'ler, Startup klasörü) ve LICOMDAT (örnek çizimler, kullanıcı verisi). Startup klasörüne konan .arb dosyaları Alphacam açılırken otomatik yüklenir — eklentilerin kurulduğu yer burasıdır.

Alphacam'i genişletmek: VBA, API ve eklentiler

Alphacam'in içinde VBA (Visual Basic for Applications) çalışır; Excel'deki makro mantığının aynısıdır. API sekmesinden VBA düzenleyicisi açılır, App, Drawing, Path, Layer gibi nesnelerle çizim üretilir ya da değiştirilir, sonuç .arb olarak derlenir. Böylece her atölye kendi işine özel araç yazabilir: ölçü girince kapak çizen, seçili konturların yönünü çeviren, parça etiketi basan düğmeler. Nereden başlanacağı Alphacam'de VBA ile makro yazma: nereden başlanır? yazısında; eklenti mantığı Alphacam eklentisi nedir, nasıl kurulur ve nasıl çalışır? yazısında anlatılır.

Alphacam kimin için, ne zaman yetmez?

Levha bazlı üretim yapan (kapak, dolap gövdesi, iç kapı, reklam panosu) ve 2,5D işlemin (2D kontur + derinlik) ağırlıkta olduğu atölyeler için Router modülü fazlasıyla yeterlidir. Serbest form 3D yüzey işleme (heykel, kalıp) için üst seviye ya da başka program gerekir. Programın kendisi yıllık ya da kalıcı lisansla Hexagon'un yetkili bayilerinden alınır; GMacros Alphacam'i satmaz, Alphacam içinde çalışan eklentiler üretir.